Τουρίστες

Το σύνθημα των φετινών διακοπών το διάβασα σε μια μοναδική παραλία με κέδρους και κατάξανθη άμμο στη Νάξο: «Η φύση δεν είναι τουριστικό αξιοθέατο». ΗΤΑΝ γραμμένο με μεγάλα μαύρα γράμματα, σχεδόν απειλητικά, στον τοίχο ενός μισοτελειωμένου και εγκαταλελειμμένου από χρόνια ξενοδοχείου- ένα από τα γνωστά φαντάσματα που πληγώνουν τις ακτογραμμές των Κυκλάδων. ΤΟ ζήτημα φυσικά δεν είναι αν ο συντάκτης του γκράφιτι έχει δίκιο ή όχι. Αλλά ότι ο ίδιος, την ώρα που κάνει μπάνιο ή κατασκήνωση σε ένα από τα διαμαντάκια του Αιγαίου, έχει την αίσθηση ή μάλλον την ψευδαίσθηση ότι δεν είναι τουρίστας. ΔΕΝ είναι ο μόνος. Στην πραγματικότητα πρόκειται για τον κοινό τόπο των συζητήσεων που έχουμε όλοι μας την περίοδο των διακοπών. Πώς καταστρέφεται το τοπίο, πώς χάνονται οι παραδοσιακοί οικισμοί, πόσο κακό τελικά κάνει ο τουρισμός και πόσο αναγκαίο είναι να βρεθούν εναλλακτικές μορφές ήπιας- φυσικά- ανάπτυξης. Η αποθέωση της υποκρισίας. Γιατί βέβαια στην πραγματικότητα αυτό για το οποίο διαμαρτυρόμαστε είναι η υποβάθμιση του «προϊόντος», το οποίο εμείς οι ίδιοι καταναλώνουμε. ΕΙΝΑΙ καιρός να το πάρουμε απόφαση. Ο τουρισμός και οι τουρίστες είμαστε εμείς. Και όσο θα περνάμε έντεκα μήνες στα γραφεία μας ονειρευόμενοι την καλοκαιρινή μας απόδραση είναι αστείο να περιμένουμε ότι με κάποιο μαγικό τρόπο θα μπει φρένο στην τουριστική ανάπτυξη. Ευτυχώς για όλους μας συμβαίνει και κάνουμε ό,τι μπορούμε για να συνεχίσει να συμβαίνει, το ακριβώς αντίθετο. ΤΟ μόνο που ρεαλιστικά μπορεί και πρέπει να μπει για συζήτηση είναι η μορφή που θα πάρει ο τουρισμός μας. Τις ακρότητες τις ζήσαμε με τραγικό τρόπο και φέτος το καλοκαίρι. Η αλήθεια όμως είναι ότι σχεδόν παντού κινούμαστε πια στα όρια αντοχής των υποδομών ενός χώρου που η γοητεία του ήταν και είναι η λιτότητα. ΣΤΙΣ φοιτητικές μας διακοπές πηγαίναμε συχνά σε μέρη που ακόμα δεν είχαν ηλεκτρικό. Φέτος σε νησί γειτονικό από τη Νάξο συνειδητοποίησα ότι έκανα περισσότερη ώρα για να παρκάρω από ό,τι στη γειτονιά μου! Για να μη μιλήσουμε για το φαγητό που μία στις δύο φορές ήταν χειρότερο και ακριβότερο από ό,τι στην Αθήνα. ΕΙΝΑΙ λοιπόν πολύ πιθανό σε λίγα χρόνια να μη θεωρείται πλέον αυτονόητο ότι θα μπορούμε να παίρνουμε μαζί μας το αυτοκίνητό μας στα Κουφονήσια. Και ασφαλώς κάποια στιγμή θα πάψει να θεωρείται λογικό όποιος έχει 4 στρέμματα να μπορεί να χτίζει όπου θέλει χωρίς σχέδιο. ΤΑ όνειρά μας, βλέπετε, χρειάζονται και κάποιες θυσίες!

Φάτε μάτια ψάρια

Ένα είναι σίγουρο για το ψάρεμα, λένε, σημασία έχει το σωστό τάιμινγκ: έπρεπε να ήσουν εκεί χθες. Σωστά; Θυμάμαι στη Νάξο, ήταν αρχές Σεπτεμβρίου, είχαμε παραγγείλει τον κολιό και περιμέναμε. Περιμέναμε και περιμέναμε...Ήταν, φαίνεται, ο κολιός εκεί τον Αύγουστο και μετά έφυγε. Και αυτό ισχύει. Όπως και ότι τις πιο ωραίες ιστορίες τις λένε οι ψαράδες. Δεν αρκεί να θέλεις να γίνεις ψαράς, πρέπει να έχεις γεννηθεί έτσι. Υπομονή να έχεις. Εγώ δεν έχω. Θυμάμαι μια άλλη φορά στην Κρήτη, που είχαμε καθήσει σε μια ψαροταβέρνα και περιμέναμε να παραγγείλουμε. Περιμέναμε και περιμέναμε. Μας έβλεπαν, νομίζαμε δηλαδή ότι μας έβλεπαν γιατί μια παρέα είχε όλη κι όλη, αλλά εμείς περιμέναμε. Τελικά φάγαμε παϊδάκια ωραιότατα σε ένα ταβερνάκι πιο ψηλά, που κερνούσε και πίτα σφακιανή. Μια άλλη φορά, απλώς τάιζα τα ψάρια. Μόνο που δίπλα ήταν ο άλλος με το καλάμι και περίμενε να τσιμπήσει. Πού να τσιμπήσει! Πιο ωραία απο όλα, στις φωτογραφίες δείχνουν τα μπαρμπούνια. Ροδοκόκκινα από το τηγάνι, με μια φέτα λεμόνι στο πλάι. Το ψάρι, λέει, δεν θέλει τίποτε άλλο. Και το λαδολέμονο του περισσεύει. Άμα ξέρεις να το φτιάξεις... Υπάρχουν άνθρωποι που η σπεσιαλιτέ τους είναι τα ψάρια. Υποθέτω ότι θα λένε και αυτοί ωραίες ιστορίες όπως οι ψαράδες. Για το παραγάδι κι εκείνο το θηρίο που είχαν πιάσει κάποτε στα ανοιχτά και κόντεψε να τραβήξει όλη τη βάρκα μέσα και για το ψήσιμο το σωστό, που τραβάς μετά το κόκαλο και βγαίνει με τη μία. Προσοχή στα κόκαλα. Απορία: Πώς κατάλαβαν οι γάτες την πρώτη φορά ότι τους αρέσουν τα ψάρια, αφού δεν ψαρεύουν οι ίδιες; Εκτός από τα μεγάλα, τα κλασικά ψάρια, έχουν... αναβαθμιστεί πολύ και οι σαρδέλες- ψητές, ωραίες. Το ψάρι, λέει, είναι φρούτο. Ύστερα από λίγο πεινάς. Δικαιολογίες για να ξαναφάς. Κάνει καλό στα μάτια, αλλά τότε πώς δεν βλέπουν τα ψάρια το δόλωμα; Που μερικές φορές είναι και ζωντανό, όπως λέει στα μαγαζιά που πουλάνε αγκίστρια, πετονιές και καλάμια. Καλάμια πουλάνε και στα φανάρια στον δρόμο. Πόσους ψαράδες όμως περιμένουν να πετύχουν εκεί; Αν δεν είσαι ψαράς, σου καθαρίζουν τα τζάμια μέχρι να ανάψει πράσινο. Και φύγαμε.

Οραμάτων αποκαθήλωση

ΛΟΙΠΟΝ, ΛΕΩ να εμπνευσθούμε, από σήμερα και για τους επόμενους μήνες, από το Μεγάλο Όραμα: ● να λιγοστέψουμε τα σκουπίδια και τους σκουπιδότοπους, ή ● να καθαρίσουμε τα ξερά χόρτα για να μην ανάβουν τόσο εύκολα φωτιές, ή ● να καθαρίσουμε τις παραλίες. Φαίνονται πολύ μικροί και ασήμαντοι στόχοι αυτά; Δεν μπορούν τέτοιες προτεραιότητες να συνεγείρουν το έθνος; Δεν μπορούν τόσο ταπεινά αιτήματα να μετατραπούν σε εθνικούς στόχους; Τι θέλουμε λοιπόν; Την Μεγάλη Ιδέα; Την Κόκκινη Μηλιά; Τους Ολυμπιακούς Αγώνες; Την... επανείσοδο στην ευρωζώνη; Ή να... νικήσουμε τον Γκρουέφσκι; Αφήστε, πατριώτες. Είμαστε χάλια- αλλά ευημερούμε. Είμαστε τελευταίοι σε τόσες κατατάξεις - αλλά εφαρμόζουμε την εγχώρια αρχή «η φτώχεια θέλει καλοπέραση». Είμαστε άθλιοι σε συμπεριφορές (από την οδήγηση έως το κάπνισμα), αλλά ζούμε περισσότερα χρόνια από τους πειθαρχημένους. Και έχουμε και πολυτελή δημοκρατία υψηλών απαιτήσεων: κανείς δεν μας αρέσει, όλους τους κατακρίνουμε, αλλά τελικώς ψηφίζουμε σοφά. Προφέσορες και δημοσιογράφοι (ή δημοσιογράφοι- προφέσορες) επικρίνουν με βαρύγδουπες εκφράσεις τα κόμματα και τους πολιτικούς, ότι δεν έχουν προτείνει ένα όραμα στους πολίτες, ότι δεν αναδεικνύουν ένα πολιτικό μήνυμα ικανό να κινητοποιήσει και να συνεγείρει την κοινωνία. Και τα κόμματα και οι πολιτικοί στύβουν το μυαλό τους να κατεβάσουν κάνα «όραμα». Ας προσγειωθούμε, αδέλφια! Με τι όραμα προόδευσε η Δανία ή η Σουηδία; Ποιοι εθνεγέρτες σήκωσαν ψηλά τη Φινλανδία; Ποιοι επιτέλους μεγάλοι οραματιστές έφεραν την Ολλανδία ή την Ελβετία στις πρώτες θέσεις της παγκόσμιας ανάπτυξης και ευημερίας; Κανένας. Σοβαρεύτηκαν όλοι μαζί και αποφάσισαν να κάνουν (ο καθένας από τη θέση του) καλά τη δουλειά τους. Και συγύρισαν τον τόπο τους και έβαλαν τάξη, εισήγαγαν και δοκιμασμένα συστήματα (και τα εφάρμοσαν) στην υγεία, στην παιδεία, στην οικονομία, παντού. Και τα πήγαν περίφημα. Εμείς δηλαδή γιατί πρέπει να θέλουμε «Μεγάλες Ιδέες» και «Υψηλά Ιδανικά» και «Οράματα» δημαγωγών; Ας βάψουμε το σπίτι μας. Ας το σφουγγαρίσουμε. Ας ξηλώσουμε το πανωσήκωμα. Ας βάλουμε τα σκουπίδια στον κάδο. Και όλα θα πάνε καλύτερα- όλο και καλύτερα. Κι ας αφήσουμε τα Μεγάλα Οράματα και τα Θάματα για τον Μακρυγιάννη ή για τον Κοσμά τον Αιτωλό...

Αχ, απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου

Δεκαπενταύγουστος στην Αθήνα. Όσοι «πιστοί» της πρωτεύουσας μένουν πίσω, είτε γιατί είναι από τους άτυχους που δουλεύουν είτε γιατί είναι απλώς, όπως λέει και ένα αγαπημένο μου πρόσωπο, αστικοί τύποι, υποστηρίζουν ότι είναι η καλύτερη εποχή της. Δεν έχω κανένα λόγο να διαφωνήσω μαζί τους. Η ελληνική εκδοχή της «πόλης που δεν κοιμάται ποτέ» ζει σε πιο χαλαρούς ρυθμούς. Οι δρόμοι σχεδόν άδειοι, όλα γίνονται σε λιγότερο χρόνο απ΄ ό,τι συνήθως, τα μπαράκια έχουν όσο κόσμο χρειάζεται για να περνάς καλά. Το σκηνικό λοιπόν είναι ειδυλλιακό ή περίπου έτσι. Γιατί λοιπόν να νιώθεις αυτή τη γλυκιά μελαγχολία όταν αναπολείς το νησί όπου πέρασες τις διακοπές σου; Λογικό και ανθρώπινο βέβαια, αλλά η πόλη σού ξεδιπλώνει τον καλύτερο εαυτό της τον Αύγουστο. Θυμίζει κάτι από τη μενεξεδένια πολιτεία που ήταν κάποτε. Άσε που τα νησιά από την άλλη θυμίζουν κάτι από χειμωνιάτικη Πλατεία Ομονοίας, Κολωνάκι και πηγμένη Βασιλίσσης Σοφίας μαζί. Κι όλα αυτά στην καρδιά του καλοκαιριού που κάνει τα μπάνια του ο λαός. Γιατί λοιπόν; Φταίει το μόνο πράγμα που δεν είναι ειδυλλιακό και το παραδέχονται, με ελάχιστες εξαιρέσεις, ακόμη και οι πιστοί της Αθήνας. Οι κοντινές παραλίες. Ακόμη κι αν βουτάς στο Σούνιο, με θέα τον ναό του Ποσειδώνα, που είναι από τα καλύτερα μέρη που μπορώ να σκεφτώ αυτή τη στιγμή, αν έχεις πάει διακοπές τον Ιούλιο δεν μπορείς παρά να αναπολείς το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου. Τίποτα δεν συγκρίνεται με τα διάφανα νερά του. Παραδόξως το μαύρισμα του νησιού είναι πάντα «σοκολατένιο». Επιπλέον, όπως λέει και ένας νησιώτης φίλος μου, «αν έχεις βουτήξει στο Αρχιπέλαγος δεν σου πάει η καρδιά να κάνεις μπάνιο εδώ». Και έχει δίκιο, από τότε που γύρισα νιώθω πως ο χειμώνας είναι προ των πυλών. Και όχι γιατί δουλεύω, ούτε γιατί δεν θα ξαναφύγω. Μόνο και μόνο γιατί δεν μου πάει η καρδιά να κολυμπήσω στις κοντινές παραλίες...

Φτώχεια

ΣΤΟ ΟΡΙΟ της φτώχειας βρίσκονται εφοπλιστές, βιομήχανοι, έμποροι, βιοτέχνες, γιατροί, μηχανικοί, δικηγόροι κι άλλοι επαγγελματίες. Στη χώρα μας, σε αντίθεση με όλο τον άλλο κόσμο, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι είναι πάμπλουτοι. Η κυβέρνηση πρέπει να πάρει δραστικά μέτρα για τη σωτηρία της αστικής τάξης: μεγάλης, μεσαίας και μικρής. Πένονται, έχουν εισοδήματα κάτω των 10.000 ευρώ τον χρόνο. Διατηρούν τις επιχειρήσεις από ανιδιοτέλεια. Για να πληρώνουν πλουσιοπάροχα τους μισθωτούς, πουλάνε τα κοσμήματα της συζύγου, τα ασημικά του σπιτιού, τις βίλες, τα κότερα, τα λίαρ τζετ. Ιδού μερικά μέτρα για την ανακούφιση των αναξιοπαθούντων αστών: Να ιδρυθεί υπουργείο επισιτισμού, που με τη βοήθεια δήμων και κοινοτήτων θα οργανώνει συσσίτια για τη σίτιση εφοπλιστών, εμπόρων, βιομηχάνων. Οι εκκλησίες να συγκεντρώνουν τα παλιά ρούχα και παπούτσια των συνταξιούχων και να τα παραδίδουν στον Σύνδεσμο Βιομηχάνων, στον Εμπορικό Σύλλογο, στην Ένωση Εφοπλιστών, που με δίκαιο τρόπο θα τα διανέμουν στα μέλη τους. Αντί να τους ζητούν να πληρώνουν φόρους, να κόψουν σε όλους επιδόματα από την Πρόνοια ώστε να αντιμετωπίζουν τις στοιχειώδεις ανάγκες τους. Πρέπει να το καταλάβουμε: Η αστική τάξη στην Ελλάδα είναι ξεφτιλισμένη.

Βρήκε την Ιθάκη του ο... Γιώργος ο Αμερικάνος

Κοντά στη δύση μιας ζωής γεμάτης πόνο, βασανιστήρια και περιπλανήσεις ανά την υφήλιο, ο «Γιώργος» ο Αμερικάνος, μια μεγάλη γέρικη μαύρη αρκούδα από τις ΗΠΑ περνά ήσυχα γεράματα στο Περιβαλλοντικό Κέντρο του Αρκτούρου στο Νυμφαίο της Φλώρινας.Ο «Γιώργος» ξεχωρίζει αμέσως ανάμεσα αρκούδες του καταφυγίου, καθώς είναι η μοναδική αρκούδα που δεν είναι καφέ , αλλά ανήκει στο είδος αμερικάνικης μαύρης αρκούδας. Οσοι επισκέπτες απορούν και ρωτούν, μαθαίνουν από τους ανθρώπους του Αρκτούρου για την ιστορία του, που μοιάζει με παραμύθι. Γεννήθηκε πριν από περίπου 20 χρόνια κάπου στην Αμερική και αιχμαλωτίστηκε από μωρό για να εκπαιδευτεί με πείνα και βασανιστήρια στα νούμερα του τσίρκου. Μέλος ενός τέτοιου περιπλανώμενου θιάσου έδωσε άγνωστο αριθμό παραστάσεων σε Αμερική και Ευρώπη με το όνομα «Τζορτζ», και στα τέλη της δεκαετίας του 80 βρέθηκε και στην Ελλάδα. Ξέμεινε στην περιοχή της Αμφισσας όταν, για άγνωστο λόγο, οι υπεύθυνοι του τσίρκου ήθελαν να τον ξεφορτωθούν και εκεί τον αγόρασε ένας Τσιγγάνος αρκουδιάρης. Του πέρασε χαλκά στη μύτη και τον υπέβαλε σε νέο γύρο «εκπαίδευσης», μετατρέποντάς τον σε αρκούδο - χορευτή, περιδιαβαίνοντας πόλεις και χωριά. Το 1991 κατασχέθηκε από έναν κτηνίατρο που τον λυπήθηκε (οι αρκούδες - χορεύτριες είχαν ήδη απαγορευτεί δια νόμου στην Ελλάδα) και φιλοξενήθηκε για σχεδόν δύο χρόνια σε χώρο του ορειβατικού συλλόγου Αμφισσας. Το 1992 μεταφέρθηκε τελικά στο νεοσύστατο τότε καταφύγιο αρκούδας του Νυμφαίου. Διαψεύδοντας τους αρχικούς φόβους, ο «Γιώργος» δεν είχε προβλήματα προσαρμογής και γρήγορα κέρδισε τους ανθρώπους του καταφυγίου με τον χαρακτήρα του. Από τις πρώτες μέρες του ενώθηκε με την «Τασούλα», μία νεαρή θηλυκή καφέ αρκούδα που είχε εγκαταλειφθεί από τη μητέρα της, και από τότε έγιναν αχώριστοι, ενώ συχνά πέφτουν μαζί σε χειμερία νάρκη. Είναι ένα ντροπαλό, ήσυχο, χαμηλών τόνων ζώο, με βαρύ στυλ και ελάχιστες απαιτήσεις. Δεν τον είδαμε ποτέ να τρέχει», είπε ο υπεύθυνος δράσεων του Αρκτούρου. Εκλεκτικός και στο φαγητό, τρέφεται κάθε πρωί με φρούτα, ψωμί και ξηρούς καρπούς, ενώ είναι ο μόνος που μπορεί να απολαμβάνει το φαγητό του ως αργά το μεσημέρι. Αυτή την εποχή περνά το μεγαλύτερο μέρος της μέρας στη δροσερή φωλιά του ή ξαπλωμένος στη σκιερή ρίζα ενός δέντρου. Λιγότερο συχνά, απολαμβάνει έναν περίπατο στο δάσος με την «Τασούλα», η οποία τον υπερασπίζεται σε περίπτωση που τον ενοχλήσει κάποια άλλη. Ισως και ως ανταπόδοση, ανέχεται τις... απιστίες της φίλης του, όταν εκείνη τον εγκαταλείπει την περίοδο του ζευγαρώματος για κάποιον άλλον και επιστρέφει. ΕΚΜΑΘΗΣΗ-ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΡΚΟΥΔΕΣ«Χόρευαν» σε πυρακτωμένες λαμαρίνες Φαινόμενο αρκετά διαδεδομένο στην Ελλάδα και στα υπόλοιπα Βαλκάνια κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, αυτό της αρκούδας - χορεύτριας έκρυβε πίσω του μια επώδυνη και βασανιστική διαδικασία «εκπαίδευσης» για τα ζώα. Ο αρκουδιάρης, που συλλαμβάνει το αρκουδάκι από μικρό, τρυπά τη μύτη του για να του περάσει χαλκά και του σπάζει με τυχαία μεταλλικά εργαλεία τους κυνόδοντες. Κατά την εκμάθηση του «χορού» το ζώο αναγκάζεται να πατάει σε πυρακτωμένες λαμαρίνες υπό τον ήχο του ντεφιού και στην προσπάθειά του να αποφύγει το κάψιμο σηκώνεται στα πίσω πόδια, βηματίζοντας επιτόπου. Η επανάληψη αυτής της διαδικασίας για μεγάλο χρονικό διάστημα του δημιουργεί ένα είδος εξαρτημένου αντανακλαστικού. Ετσι, κάθε φορά που ακούει το ντέφι, παίρνει τη στάση αυτή που θεωρείται ως «χορός». Σύμφωνα με τον Αρκτούρο, η έκφραση «το ξύλο της αρκούδας» αφορά ακριβώς αυτή τη διαδικασία εκπαίδευσης.

Προσάραξε πλοιάριο με 120 μετανάστες

Ένα πλοιάριο που εκτιμάται ότι μεταφέρει περίπου 120 οικονομικούς μετανάστες προσάραξε χωρίς καύσιμα ή νερό μεταξύ Λιβύης και Μάλτας και μέχρι στιγμής καμία χώρα δεν έχει αποστείλει σωστικά συνεργεία, γνωστοποίησε επικεφαλής του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) στη Μάλτα. Ο Νιλ Φέϊλζον δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι ένα άτομο στο πλοιάριο τηλεφώνησε σε εκπρόσωπο της Αρμοστείας στο ιταλικό νησί της Λαμπεντούσας με δορυφορικό τηλέφωνο, νωρίς το πρωί της Πέμπτης, ενημερώνοντας για την κατάσταση. Ανάμεσα στους επιβαίνοντες στο πλοιάριο βρίσκονται 25 γυναίκες και έξι παιδιά. Ο επικεφαλής του Γραφείου της UNHCR στη Μάλτα ανέφερε ότι ενημερώθηκαν οι Αρχές στην Λιβύη, την Ιταλία και τη Μάλτα, αλλά φαίνεται πως μέχρι στιγμής καμία χώρα δεν έχει στείλει σωστικά συνεργεία στην περιοχή. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι βρίσκονται σε ζώνη αρμοδιότητας της Λιβύης. Το πλοιάριο εντοπίστηκε σε απόσταση 150 ναυτικών μιλίων νότια της Μάλτας. Κάθε χρόνο εκατοντάδες άνθρωποι, κυρίως Αφρικανοί, πνίγονται ακολουθώντας επικίνδυνες θαλάσσιες διαδρομές στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν την Ευρώπη αναζητώντας μια καλύτερη τύχη, εργασία και χρήματα.