Ξένα ρούχα

Σαν να ήρθαν διακοπές στο σπίτι μου τουρίστες του Βορρά, γέμισαν τις ντουλάπες με ρούχα άχρηστα μέσα σ΄ αυτό το αιθαλοφθινόπωρο. Μανίκια και μπατζάκια, έννοιες ξεπερασμένες. Μόνο κελεμπίες τιραντέ σηκώνει το νέο κλίμα. Μεταναστεύει ο τροπικός, αντί για τους ανθρώπους. Δεν ξέρω αν φταίει το φαινόμενο του θερμοκηπίου, αλλά αν δεν είχε καεί η Πάρνηθα θα μπορούσαμε τουλάχιστον ψυχολογικά να στηριχτούμε. Θα μου πείτε, ποιος παρηγορείται με την Πάρνηθα; Μόνο κάτι τρελοί σαν εμένα. Γενικά οι Έλληνες δεν αγαπούν το βουνό, δεν τους αρέσει το περπάτημα, γιατί να τη φροντίσουν; Κι επίσης, αν ο Δήμος Αθηναίων τότε που κήρυξε την απαλλοτρίωση στον γειτονικό μας κήπο, την είχε όντως κάνει, θα ήταν αλλιώς το κλίμα πολλών τετραγώνων εδώ γύρω, ακόμα κι αν το φαινόμενο του θερμοκηπίου επιδεινωθεί και λειώσουν οι πάγοι. Αλλά ο δήμος δεν συνηθίζει να πληρώνει τις απαλλοτριώσεις, γιατί ποιος συγκινείται από τη βελτίωση της ζωής μερικών κατοίκων σε κάποια μικρή γειτονιά; Δεν έχει μαζική απήχηση. Κι αν κάποια στιγμή, έστω τη δεκαετία του ΄80, ή του ΄90, ή ακόμα και τώρα, έμπαιναν όρια στην κάλυψη οικοπέδων στο κέντρο της Αθήνας, πάλι θα μπορούσαμε λίγο να αναπνέουμε, έστω κι αν δεν ξεπεραστεί το πετρέλαιο σαν παγκόσμιο καύσιμο. Αλλά ποιος πολιτικός θα άντεχε να αντιμετωπίσει τέτοια λαϊκή αγανάκτηση; Πιο εύκολο να λες μεγάλα λόγια για την παγκόσμια κατάσταση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου και τέτοια, παρά να τα βάλεις με τον μικροϊδιοκτήτη που θέλει να βγάλει το μάξιμουμ από το οικοπεδάκι του, έστω κι αν χρειαστεί να μετακομίσει κι αυτός αφού καταστρέψει τον γύρω χώρο. Έχουμε κινητικότητα ως λαός. Χαλάμε τη μια γειτονιά, πάμε σε καλύτερη. Από εμάς έμαθε και το κλίμα.

«Βατοπαίδιον paradox»

Δεν μεγάλωσα σε θρησκευόμενη οικογένεια, τουλάχιστον με την τυπική ελληνική εκδοχή του όρου. Έτσι, η επαφή μου με τις εκκλησιαστικές δομές ήταν πολύ περιορισμένη. Στο λύκειο όμως βρέθηκα αντιμέτωπος με τον τυπικό, δογματικό σχεδόν, Έλληνα καθηγητή θρησκευτικών. Ξέρετε, ο ελληνορθόδοξος πολιτισμός, η συμβολή της Εκκλησίας στην ιστορία μας, στα 400 χρόνια σκλαβιάς μάς κράτησαν ζωντανούς κ.λπ. Όσο για τη διδασκαλία άλλων θρησκευμάτων; Κατά «διαβολική» σύμπτωση κάθε χρόνο δεν προλαβαίναμε ποτέ να φτάσουμε σε αυτά τα κεφάλαια του βιβλίου. Δεν ξέρω αν έφταιγε το νεαρό της ηλικίας μου, αλλά μου φάνηκαν λίγο υπερβολικά όλα αυτά. Από τότε έγινα και κάπως «δύσπιστος». Φοιτητής πια για πρώτη φορά άκουσα έναν καθηγητή πανεπιστημίου να καταρρίπτει τους μύθους της σύνδεσης της Ορθοδοξίας με την επιβίωση του ελληνικού έθνους. Ήταν ένα ευχάριστο πολιτισμικό σοκ. Θεώρησα ότι κάποιος μιλούσε για το αντικείμενο ρεαλιστικά. Κάποια χρόνια αργότερα σε μια αίθουσα αγγλικού πανεπιστημίου το θέμα εμφανίστηκε πάλι μπροστά μου. Ήμουν ο μοναδικος Ελληνας σε μια συζήτηση για τα σύγχρονα μοντέλα έθνους- κράτους, την προνοιακή τους πολιτική και διάφορα άλλα, που πιθανόν ακούγονται λίγο βαρετά τώρα. Εκεί λοιπόν ένας Άγγλος καθηγητής, προσπαθούσε να μας εξηγήσει τη σχέση της Εκκλησίας με την εξέλιξη των διαφόρων ευρωπαϊκών κρατών. Εκεί πια η δυσπιστία μου για τη λεγόμενη προσφορά των εκκλησιαστικών δομών στο κοινωνικό σύνολο εντάθηκε. Γιατί; Γελώντας , γυρνάει προς το μέρος μου και μου λέει: «Πρέπει να παραδεχτείς ότι το διαβόητο Greek paradox- όρος που οι ξένοι χρησιμοποιούν για κάθε τι ελληνικό που δεν καταλαβαίνουν- υπάρχει και στη λεγόμενη προσφορά της Εκκλησίας στο έθνος σας. Ζείτε σε κατάλοιπα της βυζαντινής λογικής, δεν διαχωρίζετε την Εκκλησία από το Κράτος και η πρώτη παρεμβαίνει με κάθε ευκαιρία στα κοσμικά αλλά από την άλλη εκεί που πρέπει να συμβάλλει δραστικά, στην πρόνοια δηλαδή, θυμάται τον απόκοσμο χαρακτήρα της». Οι διάφορες εθνικότητες που υπήρχαν στα γύρω έδρανα δεν μπορούσαν να καταλάβουν ότι στην Ελλάδα κανείς δεν είχε τολμήσει να διαχωρίσει τους αυτονόητα ξεχωριστούς ρόλους των εν λόγω θεσμών. Ούτε ότι αρκετοί εκπρόσωποι της Εκκλησίας, κληρικοί και μοναχοί, σπάνια δίνουν λεφτά «υπέρ αδυνάτων». Πού να παρακολουθούσαν και την επικαιρότητα του «Βατοπαίδιον paradox» τις τελευταίες ημέρες...

Η Ελλάδα από χαμηλά

Ανατριχιάζοντας ξεφυλλίζω το λεύκωμα με τις υπέροχες εικόνες της Ελλάδας από ψηλά. Τόσο ωραία, τα φλαμίνγκο πάνω από την αλυκή, τα οργωμένα χωράφια, οι διπλές αμμουδιές, τα χωριά των βουνών με τη γύρω φύση, τόσο ανυπεράσπιστα μέρες που είναι. Ειδικά τα πουλιά, τόσο ανύποπτα. Ποζάρουν χωρίς να το ξέρουν, δεν θα μάθουν ποτέ ότι ανήκουν στον τόπο αυτό που ονομάζουμε Ελλάδα. Ίσως να αισθάνονται ότι ζουν επικινδύνως, αλλά τη σημασία των λέξεων και των ονομάτων δεν θα τη μάθουν. Το όνομα Ελλάδα, ας πούμε, και τη λέξη «φιλέτο» με την οποία οι Έλληνες χαρακτηρίζουν τα ακριβά οικόπεδα. Σαν φλαμίνγκο πετά κι ο αναγνώστης πάνω από δάση και φαλακρές βουνοκορφές, πάνω από λίμνες (μοναστηριακές άραγε; μετόχια μήπως;) και ακρογιαλιές, κι από μικρά νησάκια. Πόση ομορφιά, πόσο νέα είναι όλα αυτά έτσι από ψηλά! Εδώ στα χαμηλά που ζούμε και στο καθημερινό περιβάλλον που συνηθίσαμε να αντικρύζουμε στο ύψος των ματιών, στην ασχήμια που μας καταπίνει δεν μπορούμε να φανταστούμε ότι από μακριά φαίνονται όλα διαφορετικά, τόσο ειδυλλιακά. Να μπορούσαμε να πετάμε και να βλέπουμε κι εμείς από ψηλά τα πάντα, πόσο διαφορετικά θα ήταν, πόσο ανώδυνα... Δεν χορταίνω να τα βλέπω, αλλά σαν να πετάω ήδη με πιάνει ζαλάδα και αναρωτιέμαι, τι είναι αυτά που βλέπω; Είναι παραλίες ή μήπως είναι φιλέτα; Είναι λόφοι και κόλποι και κάμποι, είναι κωμοπόλεις και χωριά, είναι δέντρα χιονισμένα ή ανθισμένα, είναι στέγες και ταράτσες, ή μήπως είναι μελλοντικά ανταλλάξιμα κομμάτια, ή αξιοποιήσιμα; Δεν είμαστε για πτήσεις αυτή την εποχή, ακόμα και των φτερών την αθωότητα την έχουμε χάσει.

Η ελαφοκυνηγός

Ελπίζω το πείραμα του CΕRΝ να μας αποκαλύψει επιτέλους την πρώτη ύληαν όχι του Θεού, του Μαμωνά πάντως οπωσδήποτε. Τη χρειάζομαι αυτή την πληροφορία, αφού τα μέχρι στιγμής επιστημονικά δεδομένα δεν δικαιολογούν επ΄ ουδενί την ύπαρξη της Σάρας Πέιλιν. Δεν είμαι και κανένα σαΐνι της Φυσικής, μου είναι όμως αδύνατον να εξηγήσω τη σαγήνη που ασκεί η συγκεκριμένη «Μις ρέγγα», στη μόνη χώρα που πήρε στα σοβαρά τη χειραφέτηση των γυναικών. Μα πού πήγαν τα σκληρά κορίτσια της Αμερικής να την πετάξουν στη μαύρη τρύπα και να τραβήξουν μετά το καζανάκι; Μήπως από τότε που τις έχασα από τα μάτια μου, έγιναν και ελόγου τους hockey moms που κάνουν μπάρμπεκιου με παϊδάκια ταράνδου και φτιάχνουν μαρμελάδες; Δεν έχω τίποτε με τις μαρμελάδες. Με τον τάρανδο όμως έχω και παραέχω- φτου στα κέρατά του, που στο κυνήγι απάνω δεν της πιρούνιασε τον κότσο, να μάθει. Αυτά παθαίνουν τα ζωντανά της άγριας φύσης όταν τακιμιάζουν με τον Αϊ-Βασίλη. Από περήφανα θεριά γίνονται puppets ειδεχθή και ικανά για θηριωδίες που μόνον οι άνθρωποι κάνουν. Όπως ας πούμε, να φέρουν συνειδητά στον κόσμο μωρά με σύνδρομο Down. Με ανατριχιάζει ο τρόπος με τον οποίο η εν λόγω κυρία περιφέρει το θήραμά της τυλιγμένο σε ρουχαλάκια σινιέ. Η αναισθησία με την οποία γραπώνεται πάνω σε ένα ον που δεν έχει την παραμικρή πιθανότητα να ολοκληρωθεί και να μακροημερεύσει. Στα δικά μου μάτια, αυτό δεν είναι στοργή και αυταπάρνηση αλλά ο θρίαμβος της θανατικής ποινής τυλιγμένη σε πάμπερ. Πώς το ΄λεγε ο καημένος ο Χέμινγουεϊ; «Πωλούνται παιδικά παπουτσάκια, αχρησιμοποίητα». Φταίει όμως κι αυτός που δεν διάλεξε το σωστό ακροατήριο.

Κλέφτες παιδιών

Απίστευτο αλλά ναι, αληθινό. Η μικρή Σίλβια δεν ήταν η μικρή Σίλβια. Η μητέρα της που έλεγε διαρκώς ότι είναι φυσική της μητέρα, είναι όντως φυσική της μητέρα, και με τη βούλα του DΝΑ! Θα κάνει άραγε αγωγή για ψυχική οδύνη, που την κουβάλησαν εσπευσμένα στην Αθήνα, της έκαναν τεστ και δεν την άκουγαν καθόλου; Δεν κάνουν τέτοια οι λούμπεν άνθρωποι. Κι αν δεν ήταν το DΝΑ, τι θα γινόταν; Έχει ακόμα και την ελιά στο πρόσωπο, μιλάει ιταλικά, τα έχει όλα ίδια αυτή η πιτσιρίκα. Μπας και γελιέται το DΝΑ; Κάτι μέσα μας αρνείται να δεχτεί το άδοξο τέλος της ιστορίας. Η προκατάληψη ακόμα νικάει. Τόσο απλά πιστεύουμε αμέσως, οι Τσιγγάνοι κλέβουν παιδιά. Και όσοι μοιάζουν λούμπεν, μετανάστες, φτωχοί που περιφέρονται, βάζουν τα παιδιά τους να πουλάνε χαρτομάντιλα. Ποιος δεν λυπάται τώρα την οκτάχρονη που αντί να βρεθεί στην Ιταλία, σε μια καλύτερη ζωή, θα συνεχίσει να πουλάει χαρτομάντιλα; Είναι όντως τραγικό να υποχρεώνουν οι γονείς τα παιδιά τους να δουλεύουν και μάλιστα τόσο σκληρά, αλλά άλλο αυτό κι άλλο να κλέβουν ξένα παιδιά και να τα αναγκάζουν να το κάνουν. Πότε συνέβη για τελευταία φορά να συλληφθεί Τσιγγάνος για κλοπή παιδιών; Έχουμε ακούσει τίποτα, ή είναι φανταστικό όλο το κατασκεύασμα; Εγώ προσωπικά θυμάμαι έναν λούμπεν τύπο γνωστό στη γειτονιά, χρόνια πριν, καθώς τριγυρνούσαμε αλλόφρωνες στο Πεδίον του Άρεως ψάχνοντας το δίχρονο που του άρεσαν οι περιπλανήσεις και είχε εξαφανιστεί, να έρχεται με το παιδί στους ώμους. Τον είχε βρει στην Πατησίων, μας είπε, και τον παρέδωσε όλο καμάρι. Αλλά δεν μου μπήκε η ιδέα τότε ότι οι λούμπεν τύποι βρίσκουν παιδιά, ούτε και το διέδωσα όσο θα έπρεπε.

Ποιος φοβάται τον «Κύριο Κανένα»;

Ο «Κύριος Κανένας», ως κινηματογραφική αξία, θα κριθεί, βεβαίως, από ειδικούς. Ως πολιτική πραγματικότητα, όμως, προβλημάτισε τους θεατές που πήραν αγκαλιά τα ποπ κορν τους κι έσπευσαν να απολαύσουν μια τελευταία βραδιά στα θερινά σινεμά, πριν κλείσουν για φέτος. Γιατί είναι ακόμα τόσο αμφίρροπα τα προγνωστικά της αναμέτρησης μεταξύ ΜακΚέιν και Ομπάμα; Τι είναι αυτό που κάνει αυτή τη μάχη να παίζεται στο φτερό, σχεδόν στη μία ψήφο, όπως λέει και το σενάριο της ταινίας; Σύμφωνα με μία επίσημη μέτρηση που δημοσιοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα, αν στις επερχόμενες αμερικανικές εκλογές ψήφιζαν οι κάτοικοι του δυτικού κόσμου (εκτός ΗΠΑ), ο Μπάρακ Ομπάμα θα εκλεγόταν με το συντριπτικό ποσοστό του... 78%. Εντός όμως των συνόρων της ίδιας της χώρας, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Εκεί, το μεγάλο παιχνίδι των ψήφων παίζεται στα... θρησκευτικά. Και στα ηθικά. Τους έχουν βάλει τους ανθρώπους να γίνουν από δυο χωριά για το θέμα της νομιμότητας των εκτρώσεων, της διδασκαλίας των Θρησκευτικών στο σχολείο, της χρήσης ή όχι της αντισύλληψης, τους γάμους των ομοφυλόφιλων και διάφορα συναφή. Πριν βγει αυτός ο χρόνος θα ξέρουμε προς πού θα γείρει η πλάστιγγα της Ιστορίας για τα επόμενα τέσσερα (τουλάχιστον) χρόνια. Τεράστιες αλλαγές, όπως η συνέχιση της κατοχής στο Ιράκ, οι σχέσεις Ανατολής-Δύσης, το Μεσανατολικό, κρέμονται από την απόφαση μιας θείτσας κάπου στη Μινεσότα, που μπορεί να εγκρίνει ή όχι την έκτρωση της ανιψιάς της. 'Η το στεφάνι του γιόκα της (με τον κολλητό του). Τι να μας πει ο αξιαγάπητος κύριος Κέβιν Κόστνερ... Δεν είναι να απορείς που ο «Κύριος Κανένας» δεν χάλασε και τον κόσμο -τουλάχιστον εισπρακτικά. Μπορεί να είναι σινεμά, φαντασία, μύθος, αλλά η πραγματικότητα έχει προ πολλού ξεπεράσει και το πιο ευφάνταστο χολιγουντιανό σενάριο.

Θα φύγουν νύχτα, όπως οι προπονητές...

Δεν κάνω τον μάγο, ούτε διαθέτω το «κληρονομικό χάρισμα». Επίσης δεν διαβάζω φλιτζάνια, ούτε «κουνάω» τραπεζάκια. Αλλά, να το κρύψω; Αφού το βλέπω να ΄ρχεται. Δηλαδή το είχα δει από καιρό, αλλά δεν ήμουν και τόσο βέβαιος πότε θα συμβεί. Με ξεγελούσαν διάφορα γεγονότα, που με απέτρεπαν να το δω καθαρά. Αλλά τώρα δεν μου μένει η παραμικρή αμφιβολία. Έρχεται. Τόσο γρήγορα που με έχει πιάσει ένας φόβος. Ένας πανικός. Μια αγωνία. Θα φύγουν που θα φύγουν, θα αφήσουν και τίποτε όρθιο; Άσε που βλέποντάς τους μαζεμένους γύρω από το τραπέζι του Υπουργικού Τετάρτη μεσημέρι, όλες αυτές τις υπέροχες φιγούρες, που η καθεμιά τους χωριστά θα μπορούσε να στηρίξει ολόκληρη επιθεώρηση στο «Δελφινάριο» του Μαροσούλη, αντιλήφθηκα ότι τελικά πολιτική και ποδόσφαιρο έχουν τεράστιες ομοιότητες. Δεν μιλώ για την περίφημη ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής, ούτε για την πολιτικοποίηση του ποδοσφαίρου, όροι του ΄89 (του «βρώμικου» ΄89, για να μην ξεχνιόμαστε...). Όχι. Εγώ απλώς στην κοινή μοίρα προπονητών και κυβερνήσεων θέλω να αναφερθώ. Πειράζει; Μαύρα μεσάνυχτα Λοιπόν, τους βλέπω να μη φεύγουν ομαλά. Ήτοι ολοκληρώσαμε τον κύκλο μας, κλείσαμε την τετραετία και αποχωρούμε. Όχιιιι... Τους βλέπω να φεύγουν νύχτα! Μαύρα μεσάνυχτα. Σαν κάτι προπονητές στον Ολυμπιακό. Που έφευγαν με το τρένο το νυχτερινό και μέχρι να ξημερώσει είχαν πιάσει Κλειδί Ημαθίας, κι άντε βρες τους. Γιατί το να φύγουν από το αεροδρόμιο οι άνθρωποι, ήθελε κουράγιο. Εξαγριωμένοι «γαύροι» τούς περίμεναν με τα «κορνέ» στο χέρι να τους ξεπροβοδίσουν- γιατί του «γαύρου» είναι να μη του γυρίσει το μάτι, του «επιστήμονα». Επανέρχομαι- νύχτα θα φύγουν, και φοβάμαι ότι θα το κάνουν τόσο αιφνιδιαστικά που δεν θα υπάρχει κανείς να παραλάβει. Σαν τη χούντα του Ιωαννίδη, που εξαφανίστηκε νύχτα από προσώπου γης, και έμεινε να παραδώσει τη χώρα στους πολιτικούς, ένας αρχηγός του Ναυτικού! Τους βλέπω λοιπόν να φεύγουν. Το πότε δεν το έχω καθαρό ακόμη, αλλά με αυτά που κάνει ο Καραμανλής και οι γύρω του, φαντάζομαι ότι «σιμά κοντά είν΄ τα Γιάννενα», που λένε και στην πατρίδα μου... Ο Θεός και οι μεσίτες Κοντά είναι επίσης και η στιγμή που δεν θα έχουν «μούτρα» να βγουν σε κόσμο. Όπου τους βλέπουν, θα τους «υποδέχονται» με γιαούρτια- με χαμηλά ή κανονικά λιπαρά, άσχετο. Όπως και τους Αγιορείτες μοναχούς της γνωστής μονής (που «σέρνει» κυβερνήσεις!). Είσαι, ας πούμε, εσύ θρησκευόμενος και πιστεύεις. Και θέλεις να πας στο Άγιον Όρος, γιατί εκεί θεωρείς ότι έρχεσαι πιο κοντά με τον Θεό. Βρίσκεις τον μοναχό, τον όποιο μοναχό (δεν σου λέω εγώ να πας στον Εφραίμ, ούτε στον Αρσένιο- αυτοί έχουν άλλες δουλειές, πουλάνε οικόπεδα, κάνουν επενδύσεις, ξομολογάνε «βιπς» (υπουργούς, υφυπουργούς, παρατρεχάμενους). Βρίσκεις έναν άλλο, οποιονδήποτε. Και του ζητάς να κάνει παράκληση για σένα, για την οικογένειά σου. Νομίζεις ότι θα σου δώσει σημασία; Ότι θα μπορέσει να σκύψει πάνω από το πρόβλημά σου και να κάνει τον διαμεσολαβητή μεταξύ εσένα και του Θεού; Ότι θα πλακώσει τα “πατερημά”; Όχι βέβαια. Όπως είπε και η Φωτεινή Πιπιλή «πού να βρουν χρόνο αυτοί να μιλήσουν με τον Θεό, αυτοί μιλάνε με τους κτηματομεσίτες»!