Η παραίτηση των τριαντάρηδων

Η «εξέγερση των καλομαθημένων» ή, για να είμαστε ακριβείς, «των χαϊδεμένων» άρχισε από την Αθήνα. Ποιος το περίμενε; Η πρωτεύουσα είχε καιρό να δει τόσες διαδηλώσεις και ταραχές. Τόση συσσωρευμένη διαμαρτυρία σε τόσο λίγες μέρες. Όλοι προσπαθούν να ερμηνεύσουν τι συνέβη στους δεκαεξάρηδες και βγήκαν στους δρόμους. Και εγώ, εγκλωβισμένος στη θέση του οδηγού από ένα μαθητικό μπλόκο στην Κηφισίας, αναρωτιόμουν. Η απάντηση που οι ίδιοι μου έδωσαν; «Δεν είμαστε η γενιά της ευκολίας. Ακούστε μας. Είμαστε απογοητευμένοι. Είμαστε οργισμένοι, νιώθουμε ότι δεν έχουμε μέλλον». Αυτή είναι η εκδοχή που έχουν υιοθετήσει και τα ΜΜΕ. Αυτό φαίνεται να πιστεύουν οι περισσότεροι. Στα δεκαέξι, όμως, ο κόσμος σού ανήκει. Πότε πρόλαβες να απογοητευτείς; Δεν έχεις ξεκινήσει καν. Πώς χάνεις κάθε ελπίδα όταν δεν έχεις προσπαθήσει; Και δεν το λέω «αφ΄ υψηλού». Είναι η εύλογη απορία που έχουν όσοι δεν είναι στην εφηβεία. Υπάρχουν όμως κάποιες άλλες γενιές που κανείς δεν θα απορούσε με την απογοήτευσή τους, όπως αυτή που είναι μερικά χρόνια στην αλυσίδα παραγωγής και αυτή που τώρα προσπαθεί να μπει στην αγορά εργασίας. Οι εκπρόσωποί τους έχουν όλα τα... προσόντα για να είναι εξοργισμένοι και να νιώθουν πως δεν υπάρχει αύριο. Έχουν πτυχίο ΑΕΙ, έχουν κάνει μεταπτυχιακό σε πανεπιστήμιο του εξωτερικού, μιλούν τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες, για να βρουν δουλειά έχουν αναγκαστεί να χρησιμοποιήσουν «μέσον», δουλεύουν από το πρωί μέχρι το βράδυ και κοιμούνται ακόμη στο παιδικό τους δωμάτιο γιατί πολύ απλά αμείβονται με 700 ευρώ. Αυτές οι γενιές θα έπρεπε να βγουν στον δρόμο. Ήδη ζουν χειρότερα από τους γονείς τους. Έχουν δοκιμάσει τις δυνάμεις τους και τώρα τις βλέπουν να τους εγκαταλείπουν. Αυτές οι γενιές, θα είχε κάποιο νόημα να εξεγερθούν. Ήταν όμως μειοψηφία στις διαμαρτυρίες. Δεν αμφισβητώ την αγωνιστικότητα και τα όνειρα των πιτσιρικάδων. Ίσως, μόνο την πρόωρη οργή τους. Αμφισβητώ τις εξηγήσεις που όλοι εμείς αποπειραθήκαμε να δώσουμε. Ανησυχώ και για την πρόωρη παραίτηση των τριαντάρηδων, εμού συμπεριλαμβανομένης, που δεν έχουν τη δύναμη να πολεμήσουν την αναξιοκρατία, την ανεργία, τα κακώς κείμενα που παρέλαβαν. Απλώς παραιτούνται και συμβιβάζονται. Ίσως στην προσπάθειά μας να δείξουμε ότι ακούμε τους εφήβους, εμείς πρώτοι προβάλαμε πάνω τους όλα όσα θα θέλαμε να έχουμε το σθένος να διεκδικήσουμε.

Ανακωχή

Κανονικά θα έπρεπε όλες αυτές τις μέρες να αποστηθίζει ρήματα της αρχαίας ελληνικής, κεφάλαια της πανελληνίως εξεταζόμενης Ιστορίας, ολίγα λατινικά. Αντί γι΄ αυτό φτιάχνει συνθήματα, αποστηθίζει στίχους τραγουδιών που θεωρήθηκαν ανατρεπτικά, νότες για την κιθάρα. Κατεβαίνουν τα τραγούδια από το Ίντερνετ με καταιγιστικό ρυθμό, αφομοιώνο- νται σε δευτερόλεπτα. Στίχοι γραμμένοι τις τελευταίες ημέρες, παλιότεροι που αξιοποιούνται καταλλήλως. Ένα βράδυ ήταν Βάρναλης. Κρίμα που δεν αλλάζει εκτάκτως η ύλη των Πανελληνίων, τόση δίψα για ποίηση πάει χαμένη. Ιδέες και απόψεις μεταβάλλονται διαρκώς, τη μία μέρα είναι μαχητικά ειρηνιστικές, την επόμενη γίνονται πολεμοχαρείς, ανοίγει ο προβληματισμός να πετάξουμε και κανένα νεράντζι, ύστερα συζητιέται και η πέτρα. Με πιάνει αγωνία, θα σταματήσει εκεί; Έχω δώσει καλή αγωγή, πρόλαβα τον πειρασμό της βίας; Ό,τι ήταν να δώσω έχει δοθεί πάντως, το γκισέ έχει κλείσει. Τα Σαββατοκύριακα είναι διήμερες εκδρομές στο κέντρο της Αθήνας, το πρωινό ξύπνημα πιο δύσκολο από ποτέ. Ζητώ μια τυπική ενημέρωση, πού είσαι, πότε θα γυρίσεις (στο περίπου), είσαι αρτιμελής, κ.λπ. Μιλάμε λίγο, οι συζητήσεις γίνονται καβγάδες, υψώνεται φωνή. Στην εφηβεία, έχω διαβάσει, ο εγκέφαλος πλουτίζεται με τεράστιο αριθμό νέων κυττάρων, συνάψεων, νευρώνων, όλα τα σπουδαία υλικά του μυαλού, είναι τόσο απότομη η έκρηξη που τα παιδιά διαθέτουν το πιο φρέσκο μέσο σκέψης και αντίληψης, αλλά δεν μπορούν να το οργανώσουν, μπερδεύονται, χάνουν τον έλεγχο. Σκέφτομαι επιστημονικά, σωπαίνω. Πώς θα ξαναγυρίσουμε στο σχολικό πρόγραμμα; Τα ωράρια έχουν διαλυθεί. Πέρσι τέτοιες μέρες ανυπομονούσε να έρθουν Χριστούγεννα. Φέτος, το λένε οι τοίχοι, άλλες γιορτές πήραν τη σκυτάλη. Ανησυχία και θυμός διασταυρώνονται στον διάδρομο με την αμηχανία των μεγάλων. Μόνο χτες, σαν κάτι να θυμήθηκε απότομα, γυρίζει και ρωτάει σχεδόν φιλικά: Έλατο πότε θα στολίσουμε φέτος; Όπα! Συμβιβασμός στον ορίζοντα...

Δεν τα θέλω αυτά τα Χριστούγεννα

Tα χριστουγεννιάτικα στολίδια μένουν μέσα στα κουτιά στην αποθήκη. Κανείς δεν έχει κέφι να τα ανεβάσει. Το ίδιο μού έλεγε κι ένας φίλος- κι ας έχει μικρά παιδιά, κι ας ψήφισε το κόμμα που κυβερνά. Και η τριανταπεντάχρονη εξαδέλφη, που δεν ασχολήθηκε ποτέ με την πολιτική, με ξάφνιασε όταν μου τηλεφώνησε και μου εξομολογήθηκε: «Δεν θέλω να κατέβω στις πορείες, γιατί φοβάμαι ότι θα φάω ξύλο. Θέλω όμως να διαμαρτυρηθώ για όσα γίνονται. Δεν θέλω να κάτσω πια στο σπίτι και στον καναπέ μου. Τι να κάνω;». Δεν τα θέλω αυτά τα Χριστούγεννα. Για πρώτη φορά δεν προσδοκώ τις γιορτές. Θέλω να έρθουν και να περάσουν γρήγορα. Τίποτα δεν είναι πια ίδιο με χθες. Δεν θέλω να σεργιανίσω στις βιτρίνες- όσες έμειναν - ούτε να αγοράσω δώρα. Στην καθιερωμένη εδώ και χρόνια ερώτηση της καλύτερής μου φίλης από το εξωτερικό «Τι θα κάνουμε την Πρωτοχρονιά;», παρουσίασα ένα απόλυτο νοητικό μπλακ άουτ. «Δεν μου φαίνεσαι συγκεντρωμένη» σχολίασε εκείνη σκεπτική και πολύ σοφά ανέβαλε τη συζήτηση επ΄ αόριστον. Πήγαμε με βαριά καρδιά το Σάββατο το βράδυ στον Παπαϊωάννου, γιατί τα εισιτήρια ήταν αγορασμένα από μήνες. Είδαμε πηγαίνοντας τα παιδιά που ήταν καθισμένα μπροστά στη Βουλή από το πρωί και περάσαμε δίπλα από τα αναμμένα κεριά που έριχναν τις σκιές τους στα μάρμαρα της Πλατείας Συντάγματος. Μια βδομάδα είχε περάσει από τον θάνατο του Αλέξανδρου. Και αισθανθήκαμε ένα πολιτισμικό σοκ όταν αντικρύσαμε τα ΜΑΤ να έχουν γεμίσει τον πεζόδρομο μπροστά στο θέατρο και στον κόσμο που περίμενε να αρχίσει η παράσταση. Η οργή και η κατάθλιψη της Μήδειας ταίριαζε στη διάθεσή μας... Η συνάδελφος που έχει μανία με την αστρολογία μου είπε: «Πέντε πλανήτες πάνω στον Αιγόκερω! Ήταν αναμενόμενο». Αυτό λέω κι εγώ. Για όσους σκέπτονται, ήταν αναμενόμενο. Οι άλλοι απλώς θέλουν να ζουν μακριά από την πραγματικότητα...

Στη Γαλλία κάτι άλλαξε

Άλλο ένα μέιλ από τη Γαλλία, αισιόδοξο αυτή τη φορά, για να μη νομίζετε πως δεν ιδρώνει το αυτί κανενός. Φίλοι καθηγητές, φιλόλογοι ελληνιστές που δίνουν μάχη για να μην καταργηθεί η διδασκαλία των Ελληνικών στα σχολεία (και άλλη μια μάχη, προσωπική, για να μάθουν οι ίδιοι Νέα Ελληνικά), μου γράφουν ότι ο υπουργός Παιδείας της Γαλλίας Ξ. Ντερκό υποχώρησε για τις περικοπές που ήθελε να κάνει και για τις μεταρρυθμίσεις που μόνο στόχο είχαν τη μείωση της χρηματοδότησης. Τα πήρε πίσω, μάλλον επειδή φοβάται μη γίνει «της Ελλάδας» και εκεί με τους νέους, οι οποίοι- όπως μου γράφουν- είναι πολύ νευρικοί. «Το χρωστάμε σε εσάς» καταλήγουν. Ορίστε, λοιπόν, κάτι είναι κι αυτό. Περιμέναμε βέβαια άλλα πράγματα να συμβούν στο πολιτικό τοπίο. Απόφαση για ριζικές αλλαγές στην Αστυνομία, το λιγότερο, το πιο λογικό που περιμέναμε. Αυτό πριν από καθετί. Και εν συνεχεία, μια γενικότερη συνειδητοποίηση, αφύπνιση που θα αποδεικνυόταν με το πόρισμα για το Βατοπέδιο για παράδειγμα, το οποίο δεν θα έμοιαζε με συνηθισμένες κομματικές ανακοινώσεις, όπου όλοι ρίχνουν τις ευθύνες σε κάποιον άλλον και τελικά δεν τις έχει κανείς. Προβληματισμό, ανησυχία, προτάσεις τολμηρές, φαντασία, ενδιαφέροντα διάλογο, πυρετό ανανέωσης και παραγωγής ιδεών, κάποια κυβερνητική πρωτοβουλία τουλάχιστον, έτσι για τα προσχήματα, συμβολικά. Αλλά όχι, τίποτα δεν συνέβη. Επισκέψεις αβρότητας με τους αρχηγούς των κομμάτων, και τέλος. Τα πράγματα συνεχίζονται ως έχουν, απλώς μένουν πίσω πάρα πολλές δουλειές, ένα αίσθημα βαλτώματος μας βουλιάζει την καρδιά, απογοήτευση και πίκρα. Ε, να λοιπόν, ανταποκρίθηκαν οι Γάλλοι. Μη μου πείτε ότι δεν αισθάνεστε περήφανοι!

Προκλητική διαφήμιση

ΚΑΙΡΟ ΤΩΡΑ ήθελα να μιλήσω γι΄ αυτό, αλλά λίγο τα απαράδεκτα γεγονότα της περασμένης εβδομάδας και ο φόνος του 15χρονου, λίγο η δυσωδία από το σκάνδαλο του Βατοπεδίου, λίγο τα λόγια του... παπά και το άφησα πίσω μου. Κι όμως! Αυτή η ανεκδιήγητη και απίστευτης σύλληψης διαφημιστική καταχώριση του υπουργείου Οικονομικών με την οποία καλούνται οι Έλληνες πολίτες να αποκτήσουν «φορολογική συνείδηση», με κυριεύει και κυριαρχεί ακόμη και απέναντι σ΄ αυτό το λεγόμενο άγιο πνεύμα των ημερών. Ε, όχι και μαθήματα... ηθικής από αυτή την κυβέρνηση! Θα ήθελα ειλικρινά να ξέρω πόσοι Έλληνες αισθάνθηκαν τη διάθεση να σπάσουν την τηλεόρασή τους διαπιστώνοντας ότι το φορομπηχτικό και ανάλγητο υπουργείο των Οικονομικών προτρέπει ανερυθρίαστα τους πολίτες να λειτουργούν με ευθύνη και συνέπεια απέναντι στην Εφορία τους. Ήτοι να σταματήσουν να επιχειρούν να κλέβουν την Εφορία- γιατί το πόσοι πραγματικά το κατορθώνουν, είναι άλλο ζήτημακαι να αφήσουν το κράτος ανενόχλητο να λεηλατεί τα εισοδήματά τους! Η προκλητική καταχώριση του υπουργείου των Οικονομικών ξεπερνά κάθε λογική στην Ελλάδα των τελευταίων μηνών. Θεωρητικώς θα μπορούσε κανείς εύκολα να συμφωνήσει πως όσοι πολίτες σέβονται τον εαυτό τους και ένα ευνομούμενο κράτος δικαίου, οφείλουν να καταβάλλουν τους φόρους τους χωρίς να κάνουν προσπάθειες να ξεφύγουν από την τσιμπίδα της Εφορίας. Θεωρητικώς όμως. Διότι στην πράξη την ίδια ώρα που το υπουργείο των Οικονομικών προτρέπει τους Έλληνες να συνειδητοποιηθούν φορολογικά- μεσούσης της οικονομικής κρίσης και της αβάσταχτης ακρίβειας- δεν διστάζει να επιβάλει νέα χαράτσια που μειώνουν δραματικά τα εισοδήματα των πολιτών. Αυξάνει τα τέλη κυκλοφορίας στο μισό ενός μέσου δώρου Χριστουγέννων, επιβάλλει τέλος ακίνητης περιουσίας, αρνείται να φορολογήσει την περιουσία της Εκκλησίας και παράλληλα μοιράζει απλόχερα 28 δισ. ευρώ στις άγιες τράπεζες αντί να τα δώσει στους ασθενέστερους που υποφέρουν. Ένα ερώτημα που θα μπορούσε να υποβάλει κανείς είναι πόσα άραγε εκατομμύρια ευρώ σπαταλήθηκαν για την παραγωγή και προβολή αυτής της διαφήμισης; Ψιλά γράμματα ίσως. Το θέμα είναι ότι για να καλλιεργήσει ένα κράτος την ανάγκη απόκτησης φορολογικής συνείδησης, θα πρέπει το ίδιο να αποκτήσει κοινωνική συνείδηση. Ή απλώς συνείδηση...

Τέτοια μιζέρια δεν μας αξίζει

Χριστούγεννα; Πότε έχουμε Χριστούγεννα; Την άλλη εβδομάδα; Τετάρτη πέφτουν ή Πέμπτη; Εσύ στόλισες; Ούτε εγώ... Έχεις προγραμματίσει κάτι; Δεν το περίμενα πως θα μπορούσε να σημειωθεί τέτοια μαζική «αποχή» από τη χριστουγεννιάτικη διάθεση- τη γιορτή του χρόνου που είτε την περιμένεις με ανυπομονησία όπως τότε που ήσουν παιδί είτε την απεχθάνεσαι μέχρι θανάτου! Φέτος δεν στόλισα, δεν έχω προλάβει. Πέρυσι είχα ξετρυπώσει τα στολίδια από την αποθήκη ένα μήνα πριν, με μια μικρή ανησυχία ομολογουμένως, μήπως και χαθεί πρόωρα η μαγεία των ημερών. Δεν συνέβη τίποτα από εκείνα που φοβόμουν. Δώδεκα μήνες μετά, το μόνο που θυμίζει γιορτές είναι το διπλανό σπίτι που λάμπει σαν πυγολαμπίδα από τα φωτάκια, όταν παρκάρω αργά το βράδυ. Όχι, δεν είμαι υπερβολική, μία εβδομάδα πριν από τα Χριστούγεννα και έχω λάβει μόνο μία κάρτα με... επαγγελματικές ευχές! Το καλό είναι πως λίγο- πολύ όλοι είμαστε «κουρδισμένοι» στην ίδια υποτονική- όσον αφορά τις γιορτές- διάθεση. Και δεν είναι μόνο που η Αθήνα μετατράπηκε σε εμπόλεμη ζώνη. Ούτε που οι μαθητές και οι φοιτητές βγήκαν στους δρόμους απαιτώντας τα αυτονόητα. Ούτε το γεγονός πως όλη η Ευρώπη έχει στραμμένο το βλέμμα της στη νεολαία, που βράζει. Κουρασμένοι- αυτό εισπράττω από τους ανθρώπους που συναντώ στον δρόμο, στο Μετρό, στα λεωφορεία. Απογοητευμένοι, πιθανόν και από τον ίδιο τον εαυτό τους, γιατί αλλιώς τα περίμεναν και αλλιώς τους ήρθαν. Λοιπόν, δεν πάμε τώρα να στολίσουμε κανένα δέντρο, να στείλουμε καμιά κάρτα και να κανονίσουμε- έστω, τελευταία στιγμή- γιορτές με φίλους και συγγενείς; Γιατί τέτοια μιζέρια δεν μας αξίζει, όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να μας πείσουν για το αντίθετο

Πολύ όχι και λίγη οχιά

Έρχονται μέιλ από τους ξένους φίλους, γεμάτα ερωτηματικά. Μα τι συμβαίνει, τόσο πολλούς αναρχικούς έχετε στην Ελλάδα; Δεν ξέρω κι εγώ τι να απαντήσω. Το σκέφτομαι. Έχουμε τόσο πολλούς αναρχικούς; Ή μήπως πιο πολύ από την αναρχία σαν θεωρία πολιτική που ελπίζει την κατάργηση κάθε εξουσίας σε μια κοινωνία απόλυτα υπεύθυνων πολιτών, έχει μεγάλη πέραση η ιδέα της άρνησης γενικότερα; Η λατρεία του Όχι, που αρχίζει από τη γιορτή της 28ης Οκτωβρίου, περνάει από το Όχι στο σχέδιο Ανάν και φτάνει στην περίφημη «ανυπακοή» που εσχάτως έχει γίνει σύνθημακαραμέλα του ΚΚΕ. Είναι τραγικό, ένα κόμμα που κατάστρεψε ζωές απαιτώντας τυφλή υπακοή από τα μέλη του σε κάθε καταστροφική επιλογή του, να λανσάρει τώρα την ανυπακοή προς κάθε αρχή και κανόνα, αλλά δείχνει τόσο καθαρά την τάση αυτή που έχουμε υιοθετήσει σαν στάση ζωής. Λέμε όχι σε όλα, κυρίως στους πολεοδομικούς κανόνες και τους άλλους, του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, λέμε όχι στα σήματα της Τροχαίας και στην απαγόρευση να κυκλοφορούν μηχανάκια στα πεζοδρόμια και να παρκάρουν αυτοκίνητα. Όχι στους κανόνες με την καθημερινή μας συμπεριφορά, όχι και στις προσπάθειες να οργανωθούν κάποια πράγματα όσο κι αν μας βασανίζει η ανοργανωσιά, όχι στις χωματερές φυσικά, όχι στα ιδιωτικά Πανεπιστήμια, αλλά όχι και στα δημόσια, που είναι κλειστά και κατεστραμμένα, όχι στα μαθήματα των σχολείων, όχι στη ρουτίνα της κυκλοφορίας, που λένε κι οι μαθητές κλείνοντας τον δρόμο, έστω κι αν η ρουτίνα της κυκλοφορίας περιλαμβάνει κλείσιμο δρόμων κάθε μέρα. Όχι στους συμβιβασμούς γενικά, το μεγάλο όχι, το κάθε όχι, το μικρό όχι, όχι στους άλλους που θέλουν τα δικά τους, οι οποίοι λένε όχι σε μας και γίνεται τελικά το όχι σαν το φίδι που τρώει την ουρά του, σκέτη οχιά.