Μας ξέχασε φέτος ο καύσωνας

Έκπληξη- ευχάριστη- αποτελεί το φετινό καλοκαίρι για τους μετεωρολόγους: ύστερα από μια περίοδο αρκετών ετών με συνεχή φαινόμενα καύσωνα και ρεκόρ ανώτατων θερμοκρασιών, φέτος ο υδράργυρος δεν ανέβηκε ούτε μία φορά πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου. «Έως τώρα τουλάχιστον, δεν είχαμε φαινόμενα καύσωνα. Ο καιρός ήταν γλυκός, ευχάριστος και εν πάση περιπτώσει δεν δημιούργησε αίσθημα δυσφορίας» αναφέρει ο μετεωρολόγος κ. Μανώλης Αναδρανιστάκης. «Βεβαίως και πάλι η μέση μέγιστη τιμή της θερμοκρασίας ήταν ανώτερη σε σχέση με τη μέση κλιματική τιμή των τελευταίων 30 ετών. Ωστόσο η υπέρβαση αυτή δεν ξεπέρασε τους 2 βαθμούς, όταν άλλες χρόνιες μπορεί να έφτανε τους 7 ή 8» συμπληρώνει. «Το φετινό καλοκαίρι μπορεί άνετα να χαρακτηριστεί τυπικό μεσογειακό. Τα τελευταία είκοσι χρόνια τα καλοκαίρια στην Ελλάδα γίνονται όλο και θερμότερα και η μέση μέγιστη θερμοκρασία ανεβαίνει σταθερά να προβλέψει βέβαια τι θα συμβεί από εδώ και στο εξής. Ωστόσο οι χειρότεροι καύσωνες συνήθως καταγράφονται τον Ιούλιο- μεταξύ άλλων και επειδή τον μήνα αυτόν η ημέρα έχει τη μεγαλύτερη διάρκεια. Οπότε, τα χειρότερα πέρασαν» λέει ο κ. Γεώργιος Κάλλος, καθηγητής του Εργαστηρίου Μετεωρολογίας του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ιδιαίτερα σε σχέση με το περσινό καλοκαίρι, η διαφορά είναι εντυπωσιακή. Έως τα τέλη Αυγούστου του 2007 είχαν παρατηρηθεί όχι ένα, αλλά τρία φαινόμενα καύσωνα. Στη διάρκεια του πρώτου, στις 24 με 25 Ιουνίου, ο υδράργυρος είχε φτάσει τους 41,1 βαθμούς. Στις 25 Ιουλίου- πάντα του 2007- είχε καταγραφεί στην Αθήνα η ιστορική θερμοκρασία των 46,4 βαθμών Κελσίου, ρεκόρ για τα τελευταία τουλάχιστον 50 χρόνια. Τέλος, από τις 22 έως 26 Αυγούστου 2007 η μέγιστη τιμή της θερμοκρασίας σε πολλές περιοχές της Ελλάδας ήταν σταθερά πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου, με μέγιστη τιμή τους 42. Υπενθυμίζεται ότι η υψηλότερη θερμοκρασία του φετινού καλοκαιριού καταγράφηκε στις 17 Ιουλίου και ήταν 39 βαθμοί στη Νέα Φιλαδέλφεια, στη Λάρισα, στο Άργος και στα Τρίκαλα. Αν ανατρέξει κανείς σε παλαιότερα αρχεία της ΕΜΥ θα διαπιστώσει ότι τα τελευταία είκοσι χρόνια τα καλοκαίρια στην Ελλάδα γίνονται όλο και θερμότερα και η μέση μέγιστη θερμοκρασία ανεβαίνει σταθερά. Θερμότερο καλοκαίρι μετά το περσινό ήταν αυτό του 2000, ενώ ο καύσωνας του Ιουλίου του 1987 ήταν αυτός με τη μεγαλύτερη διάρκεια, αφού επί έξι συνεχόμενες ημέρες ο υδράργυρος ανέβαινε σταθερά πάνω από τους 42 βαθμούς Κελσίου.

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ!

Να φτιάχνετε φραπέ από το σπίτι και να το παίρνετε σε θερμός. Απαράδεκτες και οι τιμές και η ποιότητα του καφέ τις περισσότερες φορές. Να επιλέγετε παραλίες χωρίς ψιλή άμμο που χώνεται παντού και δεν ξεκολλάει με τίποτα. Να αποφεύγετε το καρπούζι, γιατί μαζεύει όλες τις σφήκες. Να επιλέγετε παρεό αντί πετσέτα που δεν πιάνει τόσο χώρο, κάνει την ίδια δουλειά και πλένεται εύκολα. Να διαλέγετε αντηλιακό σε μορφή γαλακτώματος, γιατί στο λάδι κολλάει η άμμος, εκτός και αν θέλετε να συνδυάσετε ηλιοθεραπεία και πίλινγκ μαζί... Να αποφεύγετε να κάθεστε κοντά σε οικογένειες που έχουν παιδάκια... Αγαπάμε πολύ τα παιδάκια, αλλά όταν δεν έχουμε ή όταν τα έχουμε μεγαλώσει, καλύτερα να τα κρατάμε σε απόσταση ασφαλείας, ιδίως όταν η μαμά τους είναι Ελληνίδα, Ιταλίδα ή Αυστραλέζα. Να διαλέγετε παραλία με βότσαλο, αν θέλετε να αποφύγετε τους μαλλιαρούς τύπους που αρπάζουν τη ρακέτα και σου «γαμούν το τύμπανο» στο τάκα – τάκα.

Μνήμες καλοκαιριού

Το καλοκαίρι φέρνει μαζί του όλες τις χάρες της κατοίκησης του υπαίθρου, μνήμες που παραπέμπουν σε ένα παρελθόν οριστικά χαμένο. Ήτανε εκείνες οι νύχτες του καλοκαιριού, όταν η ζωή και η καθημερινότητα μεταφέρονταν συστηματικά από τον εσωτερικό χώρο του σπιτιού στο ύπαιθρο: φαγητό, ύπνος, παιχνίδι, βεγγέρα, διάβασμα, ψυχαγωγία είχανε τις δικές τους γωνιές για φιλική συντροφιά, περισυλλογή και για την κατοικημένη μοναξιά . Δεν ήτανε προνόμιο ορισμένων που κατοικούσαν σε μεγάλα σπίτια, περιοχές για υπαίθρια ζωή υπήρχαν- στην κλίμακά τουςκαι στα μικρά σπίτια στην πόλη, στα προάστια ή στην εξοχή. Η συνολική οργάνωση του χώρου στο μικρό αυτό σύμπαν της κατοίκησης έδινε ιδιαίτερη χαρά σε μας τα παιδιά, καθώς το σπίτι αποκτούσε μια άλλη διάσταση το καλοκαίρι, μια άμεση σχέση με τη φύση, το χώμα, τα δέντρα, τις μυρωδιές των λουλουδιών, τον ουρανό, ήτανε σαν να ζούσαμε το σπίτι μας από την ανάποδη. Οι συνειρμοί οδηγούν σε αξέχαστες μνήμες: από τη σκοτεινιά του υπογείου με τη διαπεραστική υγρασία της γης μέχρι την ταράτσα με το άμετρο βάθος του ουρανού και τις άπειρες μεταμορφώσεις του φωτός στη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Θυμάμαι τις εφήμερες μετακινήσεις για ύπνο στη βεράντα του σπιτιού μας, κοντά στα γνώριμα δέντρα του μικρού κήπου με την ευωδιά του γιασεμιού, είτε στην ταράτσα τις πιο ζεστές νύχτες κάτω από τον έναστρο ή σκοτεινό ουρανό με πανσέληνο ή με αστροφεγγιά. Θυμάμαι τις βεγγέρες στο καταβρεγμένο ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΠΟΥ το ύπαιθρο δημόσιο ή ιδιωτικό όλο και στενεύει, είναι άραγε δυνατό να μεταφέρουμε στις νέες κατασκευές αντίστοιχες ποιότητες; για δροσιά πεζοδρόμιο, τις φιγούρες των γειτόνων, τις κουβέντες και τα αστεία τους, και μας τα παιδιά να παίζουμε μέχρι τελικής πτώσης στον δρόμο, στις αλάνες- τα άδεια οικόπεδα- με τις μολόχες, τις τσουκνίδες, τα χαμομήλια και τα αγριόχορτα, μια φυτολογία που ακόμα με ακολουθεί. Κι αυτά τα βραδινά παιχνίδια να διακόπτονται από τις κουβέντες μας στα σκαλοπάτια των σπιτιών, με ταξίδια φανταστικά και με ιστορίες που άρχιζαν συνήθως με την πρόταση: Θα ήτανε λέει ή θα πήγαινα λέει. Αυτή η μαγική λεξούλα λέει, θυμάμαι ακόμα πόσο μας έδινε το ελεύθερο να ανιχνεύουμε περιοχές άγνωστες και να απολαμβάνουμε, με τη φιλική συντροφιά των παιδιών της γειτονιάς, τις δυνατότητες που προσφέρει ο καλπασμός της φαντασίας και η αυθόρμητη διατύπωση της επιθυμίας. Σε μια εποχή που το ύπαιθρο, δημόσιο ή ιδιωτικό, όλο και στενεύει, είναι άραγε δυνατό να μεταφέρουμε στις νέες κατασκευές αντίστοιχες ποιότητες; Η εμπορευματοποίηση, το άγονο θεσμικό πλαίσιο και το εχθρικό περιβάλλον των πόλεων οδηγεί στην εσωστρέφεια, στον εγκλεισμό και σε μονοσήμαντες προτάσεις κατοίκησης. Κι όμως, υπάρχουν κάποια αισιόδοξα μηνύματα ανατροπής των στερεοτύπων, καθώς οι νέες τεχνολογίες προσφέρονται για τη βελτίωση του μικροκλίματος των πόλεων. Τα πρόσφατα δημοσιεύματα για πράσινες ταράτσες ήρθαν να διαταράξουν τη λιμνάζουσα πραγματικότητα ως κεραυνός εν αιθρία. Η κατοίκηση των στεγών ή των δωμάτων παραπέμπει στις αλτάνες, ελαφρές κατασκευές με πέργκολα πάνω στις στέγες των σπιτιών της Βενετίας του 14ου αιώνα, γνώριμες από τις ζωγραφιές του Canalettο ή του Carpaccio, στις οποίες ο Christopher Αlexander στηρίζεται στο βιβλίο του Ρattern Language για να προτείνει μια διαφορετική κατοίκηση του δώματος ή των στεγών στη σύγχρονη αρχιτεκτονική. Ο Άρης Κωνσταντινίδης στο βιβλίο του Στοιχεία Αυτογνωσίας με σκίτσα και φωτογραφίες καταγράφει αντίστοιχες κατασκευές στην Ελλάδα στους προσφυγικούς συνοικισμούς της Αθήνας. Στις σημειώσεις του ίδιου βιβλίου διαβάζουμε ότι ένας ξένος περιηγητής έγραφε στο οδοιπορικό του: Οι Έλληνες χτίζουν τα σπίτια τους και κοιμούνται έξω.

Δήθεν οικολογικά

Για κάποιους είναι πρόβλημα, για κάποιους άλλους μια ακόμη ευκαιρία να πλουτίσουν. Τα τελευταία χρόνια, οτιδήποτε πράσινο φοριέται πολύ στην Ελλάδα. Οίκοι μόδας διαφημίζουν ότι παράγουν ρούχα φτιαγμένα εξ ολοκλήρου από οικολογικά υλικά. Αυτοκινητοβιομηχανίες, ότι τα νέα μοντέλα τους απελευθερώνουν ολοένα λιγότερους ρύπους στην ατμόσφαιρα. Εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, ότι η νέα συσκευή τους φέρει κάλυμμα από οικολογικό υλικό. Μέχρι και οικολογικό πλυντήριο ρούχων πρόκειται να κυκλοφορήσει σύντομα στην ελληνική αγορά, το οποίο θα χρησιμοποιεί... μόλις ένα φλιτζάνι νερού σε κάθε κύκλο πλυσίματος. Στο εξωτερικό το φαινόμενο είναι γνωστό και έχει αποκτήσει και όνομα: greenwashing (ένας είδος πλύσης εγκεφάλου του καταναλωτή για τη διάσωση του περιβάλλοντος). Ο όρος περιγράφει την προσπάθεια κάποιων επιχειρήσεων είτε να «πουλήσουν» προς τα έξω ένα δήθεν φιλοπεριβαλλοντικό πρόσωπο, είτε να προωθήσουν τα προϊόντα τους, υπερβάλλοντας όσον αφορά στα πράσινα χαρακτηριστικά τους. Μόνο που αλλού οι καταναλωτές αρχίζουν και ξυπνάνε. Σε πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ, σε προϊόντα που διαφημίζονταν ως φιλοπεριβαλλοντικά, προέκυψε ότι μόνο σε μία από τις... χίλιες περιπτώσεις επρόκειτο πράγματι για οικολογικό προϊόν. Η είδηση μεταδόθηκε αστραπιαία και σήμερα οι καταναλωτές στις ΗΠΑ έχουν γίνει πιο προσεκτικοί σε κρούσματα greenwashing από τα πρώτα κιόλας πλάνα ενός διαφημιστικού σποτ. Το greenwashing είναι πολύ της μόδας και στην Ελλάδα. Εδώ όμως ούτε έρευνες γίνονται, ούτε φορείς υπάρχουν που να μετρούν με συγκεκριμένα κριτήρια πόσο φιλοπεριβαλλοντικά είναι όντως όσα ισχυρίζονται στις διαφημίσεις τους οι εταιρείες. Και έτσι θα περάσει κάμποσος καιρός μέχρι να μάθουμε να ξεχωρίζουμε το πραγματικά οικολογικό προϊόν από το προϊόν-μαϊμού. Μέχρι τότε, το περιβάλλον θα συνεχίζει απλώς να «πουλάει».

Και οι άντρες γερνάνε

Και οι άντρες γερνάνε. Και οι άντρες έχουν κλιμακτήριο, ανδρική εμμηνόπαυση, γνωστή και ως ανδρόπαυση. Απλώς, η γήρανση των υγιών αντρών δεν χαρακτηρίζεται συνήθως από απότομη ή δραστική αλλαγή της λειτουργίας των γονάδων τους. Ετσι, ενώ η γυναικεία εμμηνόπαυση έχει συγκεκριμένη χρονική έναρξη, στους άντρες η διαδικασία αυτή είναι πιο αργή και μακροχρόνια, ενώ σε ορισμένους άντρες τόσο η παραγωγή ανδρογόνων, κυρίως τεστοστερόνης, όσο και η γονιμότητα, δηλαδή η δράση των σπερματοζωαρίων, μπορούν να διατηρηθούν μέχρι τα γεράματα. Στους περισσότερους όμως άντρες παρατηρείται προοδευτική μείωση ορμονών και σπερματοζωαρίων από τους όρχεις, γι' αυτό και χρησιμοποιείται και ο όρος σχετικός υπογοναδισμός, που υποδηλώνει την υπολειτουργία των γονάδων, παρά τις μεγάλες διαφορές που παρατηρούνται από άτομο σε άτομο. Η τεστοστερόνη είναι η ορμόνη που κάνει έναν άντρα άντρα. Βέβαια, το πόσο «άντρας» είναι ένας άντρας δεν εξαρτάται μόνο από την ποσότητα της τεστοστερόνης στο αίμα, αλλά κυρίως από την ποσότητα που υπάρχει συνδεδεμένη στους υποδοχείς ανδρογόνων. Η τεστοστερόνη παράγεται κατά 2/3 από τους όρχεις και κατά 1/3 από τα επινεφρίδια. Επιδρά κυρίως στην επιδερμίδα, στα μαλλιά και στον προστάτη, ευθύνεται για τη διαμόρφωση των δευτερευόντων γεννητικών χαρακτηριστικών, προάγει τη δημιουργία μυών και την αποδόμηση του λίπους, επηρεάζει τη σεξουαλική διάθεση και αυξάνει την αντοχή αλλά και την επιθετικότητα. Συχνά χρησιμοποιείται παρανόμως ως αναβολικό για τους αθλητές, με πολλές όμως αρνητικές παρενέργειες.Η έλλειψη ανδρογόνων στους ηλικιωμένους άντρες προκαλεί ορισμένες ενοχλήσεις, οι συχνότερες εκ των οποίων είναι η νευρικότητα, η κατάθλιψη, η εφίδρωση, οι εξάψεις, η μείωση του λίμπιντο, η δυσκολία στύσης, η μειωμένη αντοχή, οι διαταραχές μνήμης και οι δυσκολίες συγκέντρωσης. Κάτι ανάλογο δηλαδή με τα συμπτώματα της γυναικείας εμμηνόπαυσης. Παράλληλα, εμφανίζονται κατά περιπτώσεις και οργανικές μεταβολές, όπως μείωση του πάχους της επιδερμίδας, μείωση της τριχοφυΐας, μείωση της πυκνότητας των οστών (οστεοπόρωση), καθώς και μείωση της μυϊκής δύναμης και της μυϊκής μάζας, άνιση κατανομή του λίπους με αύξηση του λίπους στην κοιλιά και αλλαγές του ανοσοποιητικού συστήματος και της αιματολογικής εικόνας.Βέβαια, η διαδικασία της γήρανσης δεν καθορίζεται μόνο από την έλλειψη ορμονών, αλλά σαφώς επηρεάζεται απ' αυτήν. Γι' αυτό και συνίσταται ορμονοθεραπεία κάτω από ιατρική παρακολούθηση, αλλά μόνο σε περιπτώσεις υπογοναδισμού με σοβαρά συμπτώματα και εφόσον δεν υπάρχει κίνδυνος για καρκίνο του προστάτη.

Τι να πούμε εμείς;

Παρασκευή 5 το απόγευμα: κλείνω τον υπολογιστή, κλειδώνω τα συρτάρια του γραφείου και η δουλειά αποτελεί παρελθόν, τουλάχιστον για όσο διαρκεί το Σαββατοκύριακο. Ψάχνω αγωνιωδώς μέσα στον ήλιο και τη ζέστη ένα ταξί που θα με μεταφέρει στη μικρή όαση του σπιτιού μου. Τα χέρια ανεβοκατέβαιναν, δεν είναι άλλωστε και τόσο εύκολο να βρεις αυγουστιάτικα ταξί στην άδεια Αθήνα. Ευτυχώς σταματά ένα μπροστά μου: «Ζωγράφου», λέω και είμαι σίγουρος ότι στο πρόσωπό μου φαινόταν η έκφραση αγωνίας και απελπισίας. «Μάλιστα, αλλά πρώτα θα πρέπει να πάμε στο τέρμα Ζωγράφου, στο Νεκροταφείο». Μόλις μπήκα συνειδητοποίησα ότι στη θέση του συνοδηγού καθόταν ένας κύριος, ντυμένος στα μαύρα, αρκετά ταλαιπωρημένος, σα να είχε να κοιμηθεί μέρες ολόκληρες. Έπιασα την κουβέντα τους στη μέση. Μίλαγαν για ένα 25χρονο παιδί. Ενώ συζητούσαν απολάμβανα τη διαδρομή, παρ΄ όλο που την κάνω σχεδόν καθημερινά. Μόλις ο κύριος κατέβηκε στο Νεκροταφείο, ο οδηγός του ταξί έδωσε διευκρινίσεις. «Δεν είναι τραγικό να χάνεις το παιδί σου και μάλιστα με τον τρόπο που το έχασε ο άνθρωπος αυτός; Υπάρχουν πολλοί ασυνείδητοι οδηγοί- μάλλον θα πρέπει να πάψουν να λέγονται οδηγοί- που χτυπούν ανθρώπους στον δρόμο και μετά τους εγκαταλείπουν. Θα μπορούσε να είχε σωθεί το παλικάρι εάν μεταφερόταν στο νοσοκομείο άμεσα. Τι να πεις όμως τώρα σε αυτόν τον πατέρα;». Αστραπιαία μού ήρθε η εικόνα ενός άλλου πατέρα που έχασε το παιδί του. Τι να πεις στον πατέρα του 20χρονου Ντουζόν, που έστειλε το παιδί του για διακοπές και τον πήραν τηλέφωνο ότι ο γιος του ήταν κλινικά νεκρός; Και παρ΄ όλα αυτά έδωσε ένα μάθημα ευγένειας και αξιοπρέπειας σε όλους. «Είστε μία υπέροχη χώρα, με εξαιρετικό πολιτισμό» είπε μόλις βγήκε από το νοσοκομείο. Τι να πούμε εμείς;

Επιδημία

ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ για τις ολέθριες επιπτώσεις που μπορεί να έχει η συνεχώς αυξανόμενη χρήση αναβολικών ουσιών, όχι μόνο από αθλητές που κάνουν πρωταθλητισμό αλλά ακόμη και από μαθητές- αθλητές, κτυπούν οι ειδικοί, πλην όμως σε ώτα μη ακουόντων. Το «πάθημα» του 2004, με την υπόθεση των Κεντέρη και Θάνου, δεν έγινε μάθημα. Τα κρούσματα ντοπαρισμένων αθλητών αυξάνονται ανησυχητικά- οι ειδικοί μιλούν για επιδημία- και το χειρότερο είναι ότι κανείς δεν ξέρει αν είναι μόνον όσα εντοπίζονται ή υπάρχουν και άλλα για τα οποία είναι αδύνατος ο εντοπισμός της ουσίας που χρησιμοποιήθηκε. ΚΑΙ αυτό γιατί φαίνεται ότι η «επιστήμη» των αναβολικών, όπως και το παρεμπόριό τους, προηγείται της επιστήμης του εντοπισμού τους από τα εργαστήρια. Ειδικά αν πρόκειται για τα ελληνικά, των οποίων οι δυνατότητες, όπως αποδείχθηκε στην περίπτωση των αρσιβαριστών, εξακολουθούν να είναι περιορισμένες. ΤΟ ντοπάρισμα των αθλητών δεν είναι μόνο παραβίαση των κανόνων τού ευ αγωνίζεσθαι. Αποτελεί σοβαρή απειλή για την υγεία όσων χρησιμοποιούν αναβολικά και κυρίως των νεαρών μαθητώναθλητών. Τα περιστατικά θανάτων και αναπηριών που έχουν καταγραφεί παγκοσμίως λόγω αναβολικών είναι πάρα πολλά, αν και δεν ανακοινώνονται όλα για ευνόητους λόγους. ΕΥΘΥΝΕΣ για την εξάπλωση του ντόπινγκ έχουν προφανώς οι ίδιοι οι αθλητές, οι προπονητές, οι γιατροί τους ή οι μάνατζερ, αλλά και μερίδα γονέων που στο όνομα του πρωταθλητισμού και των σημαντικών οικονομικών ωφελημάτων που συνεπάγεται η επιτυχία, ενθαρρύνουν- ή δεν αποτρέπουν- τα παιδιά τους να παίρνουν αναβολικά. ΟΜΩΣ έχει και η Πολιτεία. Γιατί δεν έχει οργανώσει ένα πλήρως αξιόπιστο σύστημα αντιντόπινγκ με εξειδικευμένα, σύγχρονα εργαστήρια. Οι συστηματικοί έλεγχοι απουσιάζουν- και μάλιστα δεν είναι λίγες οι φορές που οι αρμόδιοι σπεύδουν να κάνουν τα στραβά μάτια, καθώς οι πρωτιές σε αγώνες και τα μετάλλια εμφανίζονται περίπου ως κυβερνητικό έργο! ΑΥΤΗ η πρακτική πρέπει να αλλάξει. Στη χώρα που γεννήθηκε το Ολυμπιακό Πνεύμα, είναι ασυγχώρητο να υπονομεύεται με τόσο προκλητικό τρόπο για τα λεφτά και το κομματικό όφελος.